Με αφορμή την Επανάσταση του 1821...
Η ελευθερία είναι στενά συνυφασμένη με την έννοιατης πατρίδας.
Πατρίς γράφει στα απομνημονεύματά του ο Μακρυγιάννης, να μακαρίζεις γενικώς όλους τους Έλληνες, ότι θυσιάστηκαν για σένα, να σ’ αναστήσουμε, να ξαναειπωθείς άλλη μια φορά ελεύθερη πατρίδα.
Όταν ο Σολωμός έγραφε εκείνο το μεγαλειώδες
«Λευτεριά για λίγο πάψε να χτυπάς με το σπαθί»,
Ταύτιζε τον αγωνιζόμενο ελληνισμό με την ίδια τη λευτεριά.
Στους δε στοχασμούς του, που προτάσσονται ως προοίμιο στους ‘Ελεύθερους Πολιορκημένους’, παρουσιάζει την ελευθερία «μεστήν από το Χρέος, δηλαδή, απ’ όσα περιέχει η Ηθική, η Θρησκεία, η Πατρίδα, η Πολιτική κ.α.»
Την ίδια ακριβώς εποχή, στα 1826, ο Ανδρέας Κάλβος στην ωδή του «Εις Σάμον» προέτασσε τη βαρυσήμαντη αυτή στροφή
«ΟΣΟΙ το χάλκεον χέρι βαρύ του φόβου αισθάνονται, ζυγόν δουλείας ας έχωσι. Θέλει αρετήν και τόλμην η Ελευθερίαν»
Καθιστούσε έτσι σαφές πως η αρετή και η τόλμη, δεν προϋποτίθενται μόνο αλλά και ενυπάρχουν στην έννοια της ελευθερίας.
Χωρίς αυτά η ελευθερία εκφυλίζεται, παύει ν’ αποτελεί αγαθό και γίνεται θράσος, αλαζονεία, ύβρις. Και όπως λέει και ο Σοφοκλής "ύβρις φυτεύει τύραννον" (= η ύβρις γεννά τον τύραννο).
Αντίθετα η έννοια της ελευθερίας που σφυρηλάτησε ο αγωνιζόμενος ελληνισμός του ’21 κοσμεί τον άνθρωπο, τον καταξιώνει. Σ’ αυτήν αναβιώνει η αρχαία ελληνική εκδοχή της ελευθερίας. Ξανακούγεται και σαρκούται ο ίδιος λόγος που εκφώνησε ο Περικλής στον περίφημο Επιτάφιό του:
«Πρέπει να βλέπετε το μεγαλείο της πολιτείας στις καθημερινές της εκδηλώσεις και να συλλογίζεστε πως της το έδωσαν άνδρες γενναίοι που είχαν το αίσθημα του καθήκοντος και μεγάλη φιλοτιμία σε κάθε έργο που αναλάμβαναν». Και συνεχίζει: «Εύδαιμον το ελεύθερον, το δ’ ελεύθερον το εύψυχον» δηλαδή: «Ευτυχία σημαίνει ελευθερία και ελευθερία σημαίνει ευψυχία».
Ευψυχία, δηλαδή ανδρεία, υψηλό φρόνημα, ευταξία ψυχής. Μ’ αυτήν την έννοια της ελευθερίας οφείλουμε να αναθρε΄ψουμε τα παιδιά μας, πάνω σε αυτήν να οικοδομήσουμε τη, σκληρά δοκιμαζόμενη σήμερα, νεοελληνική μας ταυτότητα.
Πηγή: μέρος άρθρου του Χρήστου Κορκόβελου στο περιοδικό «Άρδην» τεύχος 14-15, Σεπτέμβριος ‘98
